10 originele manieren om het Eisdense mijnverleden te herbeleven

Al meer dan honderd jaar is Maasmechelen onlosmakelijk verbonden met de steenkoolmijn van Eisden. Struin door de tuinwijk, ontdek hoe de mijnwerkers leefden, kruip in de huid van een koempel via interactieve apps of geniet op z’n Maaslands van goed eten en drinken in een authentiek mijngebouw.

1. Ga op citytrip in de cité

Vanaf 1908 werd begonnen met de bouw van woningen voor de mijnwerkers in Eisden. Zo ontstond een volledige wijk die werd gerund door de mijnmaatschappij: de tuinwijk of cité. Het was een dorp op zich, dat volledig zelfstandig functioneerde, met winkels, scholen, een kerk en zelfs een eigen rijkswachtersbrigade.

Pittoreske arbeidershuisjes, riante directeursvilla’s, brede lanen met uit de kluiten gewassen bomen en overal tuinen, parken en perkjes: het is heerlijk om hier rond te wandelen. Passeer zeker langs de Sint-Barbarakerk uit 1937. Dit monumentale gebouw werd door de architect de ‘mijnkathedraal’ genoemd. Een blik volstaat om te begrijpen waarom.

Je kan parkeren en vertrekken aan Visit Maasmechelen of aan de Sint-Barbarakerk, Kastanjelaan 26.

Heb je het graag interactief? De Herita-app maakt gebruik van de nieuwste technologieën om de verhalen van de Tuinwijk tot leven te doen komen op je telefoon. De route van deze geanimeerde erfgoedwandeling vertrekt aan Visit Maasmechelen.

2. Ga Matteo Simoni achterna in het Mijnwerkersmuseum

Wist je dat de binnenhuisscènes van ‘Marina’, de film van Stijn Coninx over het leven van Rocco Granata, in het Museum van de Mijnwerkerswoning zijn opgenomen? Daar is een goede reden voor: Stichting Erfgoed richtte deze voormalige mijnwerkerswoning uit 1925 in met voorwerpen, meubels en persoonlijke spullen van voormalige mijnwerkers die van over heel Europa naar Eisden afzakten. Ook de verschillende decoratietechnieken werden zorgvuldig nagebootst. Het museum is geopend op zondagnamiddag, je moet wel even op voorhand reserveren.

3. Beklim een schachtbok of mijnterril

Aan het onthaal van Connecterra, de hoofdtoegangpoort van het Nationaal Park Hoge Kempen en gelegen in het recreatiegebied Terhills, prijken twee schachtbokken (lifttorens). Van een daarvan, die prachtig gerestaureerd is, mag je de trappen beklimmen tot op 12 meter hoogte. Onderaan in de schacht kan je oude foto’s van de mijnsite bekijken. De wandelroutes die hier vertrekken, leiden je naar de top van enkele voormalige mijnterrils (steenbergen). Van hieruit heb je een mooi zicht over de Tuinwijk en de wijde omgeving.

4. Kruip in de huid van een mijnwerker (ideaal voor kinderen!)

Wandelen en erfgoed saai? Dat is buiten de B’Oscars gerekend, de belangrijkste prijs voor natuurtalenten vanaf 7 jaar. Via een app en een boekje, dat je koopt aan de toegangspoorten van het Nationaal Park Hoge Kempen, word je op sleeptouw genomen door niemand minder dan Ree Witherspoon en Arnold Schwarzenever, de bekendste acteurs van het Nationaal Park. Via de app speel je video’s en geluidsfragmenten af en krijg je opdrachten en stukjes van een code, waarmee je een B’Oscar in de wacht sleept.

Op Connecterra/Terhills kruip je in de huid van een mijnwerker. Via uitdagingen en spelletjes word je op de proef gesteld: ben je even dapper, sterk en slim als een mijnwerker? En hoe zit het met je talenknobbel?

5. Verbaas je over de mijnverzakkingen

Bij het ontginnen van steenkool liet men regelmatig een gang instorten. Dat zorgde voor grote grondverzakkingen, die hun sporen nalieten in Eisden-Dorp. Sommige woningen moesten zelfs worden afgebroken.

Die verzakkingen zie je heel goed aan de Hangende Tuinen, een groen ingerichte rustplek op de dijk van de Zuidwillemsvaart, aan fietsknooppunt 55. Hier zie je aan de ene kant het kanaal en aan de andere kant Eisden-dorp, dat tientallen meters lager ligt. Op de hoek heb je een woonhuis waar ooit café Knevels was gevestigd. Dit huis lag tot in 1936 op hetzelfde niveau als het water.

Enkele honderden meters verder langs de vaart vind je het Kruinenpad, een pad tussen de boomkruinen van waaruit je ook het niveauverschil van de mijnverzakkingen heel treffend ziet.

(Het Kruinenpad is momenteel moeilijk bereikbaar. Zie omleiding.)

6. Diner in een mijngebouw

Oud ontmoet modern in het interieur van Grand Café Casino, aan de Sint-Barbarakerk, waar je culinair geniet in het authentieke kader van het voormalige casino van de mijnwerkers.

In de brasserie van het Terhills hotel kan je heerlijk dineren in een ongedwongen sfeer in een van de mooiste mijngebouwen van Eisden.

In Grand Café Leonardo proef je met volle teugen van de echte Italiaanse keuken in een voormalige mijningenieursvilla.

In een directeurswoning aan de Koninginnelaan vind je Restaurant de Mangerie, waar je geniet van de klassieke Belgische keuken in een rustige, groene omgeving.

7. ‘Drink er ene’ op nostalgische wijze 

Café De Statie aan de Spoorwegstraat 10 ligt tussen de Mechelse Heide en de Tuinwijk en bevindt zich in een voormalig stationsgebouw. Je ziet hier ook nog een stuk van het kolenspoor dat de mijn van Eisden verbond met die van Winterslag en Waterschei in Genk. De ideale plek om te genieten van een streekbiertje of een dampende kop koffie met Limburgse vlaai.

Ook in fietscafé-brasserie De Karbonkel kan je terecht voor een fijn hapje of drankje. Gelegen langs de cinema en achter de historische gevel van de badzaal van de steenkoolmijn.

8. Nip van een mijnwerkersbier

Kompel is de naam van een reeks streekbieren uit Maasmechelen die de mijntraditie eren. Deze bieren, die reeds verschillende internationale prijzen in de wacht sleepten, kan je bij talloze horecazaken in Maasmechelen en omstreken degusteren. Schol!

9. Shop op de Pauwengraaf

De Tuinwijk had haar eigen mijnwinkel, maar de mijnwerkers waren niet verplicht om hier te kopen. Al snel vestigden zich handelaars aan de rand van de cité. Zo ontstond de Pauwengraaf, waar de mijnwerkers maar al te vaak op de poef kochten. Ook nu nog is het een multiculturele hotspot voor mensen die pretentieloos willen winkelen, tafelen en de lokale sfeer opsnuiven. Wist je trouwens dat de grootvader van Matteo Simoni hier een winkeltje had, van waaruit hij met een bakfiets door de Tuinwijk reed om zijn roomijs aan de man te brengen?

10. Logeer in een voormalig mijngebouw

Hotel Terhills is gevestigd in de voormalige administratieve zetel – vandaar ook de straatnaam Zetellaan – van de mijnen. Dit prachtige gebouw dateert uit de jaren 1930.

Porta Cité is een charmehotel met 5 kamers in een voormalige ingenieurswoning aan de rand van de Tuinwijk.